O sábado tiñamos unha débeda pendente coa Fonsagrada. Faltábanos a gran ruta, perdernos no monte todo o día, tostarnos co sol, que os pés nos doesen, malcomer á sombra dun carballo, mollar os pés no río, preguntarnos se a ruta non se acabaría nunca, maldecir o camiño cheo de pedras, cambiar de ladeira a pé, ver algún bichiño. Faltábanos meternos ata o fondo no monte.

O debate é estéril, non nos poñemos de acordo. Un camiño parece corto, o outro previsible, este é unha animalada. Pero Manuela aconsella e dá solución: lévovos eu de volta a buscar o coche. Non esquezades visitar antes a ponte Boabdil e Riodeporcos, onda o encoro de Salime. O primeiro que pensamos é que se os sitios teñen tanta personalidá como os nomes, íamos a ter que prepararnos para algo ben curioso.O desayuno no camping foi tan suculento como a cea así que nos demoramos coas vistas e, adiante.

Perdémonos por terceiro día consecutivo buscando na Fonsagrada. Só nos convenceron uns 10 quilómetros de pistas estreitas e reviradas subindo polas ladeiras máis escarpadas da Fonsagrada. En Estoupelos unha señora dende un balcón indícanos con xestos que ela non sabe nada. Un home vello e moreno, sen dentes nin unha man fálanos con acento portugués sen moito sentido. Un chaval por fin se ri de nós: pero mimá! como non vistes o desvío en Naraxa! O nome desta aldea aparecéuseno en lugares inesperados, Naraxa sempre nos acompañou cando nos perdemos (nas estradas, na troula da noite…)

Por fin chegamos, na Fornaza. Hai unha capela con vistas sobre un fondo canón do río Navia. Aquí comeza a ruta pero antes baixamos a Ríodeporcos. É unha aldea, xa en Asturias, que ten de acceso principal unha estreita ponte colgante. Aquí a auga está mansa e fonda no encoro de Salime e os pescadores son indiferentes á nosa fascinación pola aldea semi-aillada.

Deixamos o coche e comeza a andaina. A pista pizarrenta descende ata o río Navia. O abrupto canón resulta moi curioso polo seu aspecto seco, é un bosque mediterráneo. Hérbedos, piñeiros, cerdeiras e avellanos nun chan pedrento e polvoriente, moi abrupto e cheo de uces e xestas.
Ao seguir subino polo Suarna chegamos á Ferrería. En Cangas entendemos o cariño a antiga fábrica, orgullo e recordo, lugar de historias nun lugar que foi vangarda de modernidade en tempos non tan atrás. Esta fábrica de clavos para os asteleiros de Ferrol fíxome pensar no noso Massó, exemplo de conserveiras en todo o mundo. Tamén está xunto á auga, é unha impresionante e bela arquitectura industrial. Aquí foi a nosa parada para remollarse e tumbarse á sombra de enormes cerdeiras, a máis grandes e vellas que vin na vida.

A pista segue pegada ao río invisible entre bidueiros e ameneiros no fondo do val, e vaise quedando en carreiro que se sumerxe na fraga da ribeira nun ambiente cada vez máis húmido e escuro.
Chegamos á nosa hora á praia da Pena do inferno, onde unhas cervexas déronnos a vida neste longo día de sol. Coñecemos un par veciños que prometeron diversión á noite, na cuarta vez que nos perderíamos en Naraxa.

Chega a noite, tomamos posicións nos bochinches, cervexas en man e….. adiante. En 15 minutos está lista a paella xigante. Viño, arrós, pan e postre. Todo jratis e máis xente da que collería en dez aldeas coma esa. Xosé o acordeonista é un chaval tímido ao falar pero válese el só para tocar valses, cumbias, pasodobles, jotas e sabediosque. Ala, a bailar. Ajarra a esta por aquí e por alá e a mover o cú. Veña eses cubatas que quedamos secos! Estes de Naraxa son a ostia: decorasións de colores ata na palmera e un neón cunha laranxa: non ten nada que ver pero a coña é a coña. Antorchas, bandeiras e vellos de troula….FESTA.

Advertisements

O viernes santo houbo que penar coa penitensia tras os pecados da noite do xoves. A desgana e a peresa apoderáronse de min nun día gris, coas nubes rozando os picos polos que nos movemos. Eu sígome preguntando porque este pobo luce o seu impresionante feísmo orgulloso no alto do monte, mentres as pequenas e preciosas aldeas están como é lóxico, no fondo dos vales, perto dos ríos.

As rapazas decidiron facer unha pequena ruta chea de fragas e prados. Eu retireime a escribir e botar unha gloriosa sesta que me me convertirá de novo en persoa, ou quizais é que disfrute mellor dos sitios bonitos en soedade, que raro me estou volvendo!
As sinco da tarde, co corpo xa a pleno rendemento, e abríndose claros no ceo. O cheiro a terra mollada éncheme de forza e un gran val aos meus pés atrae a criosidade. Improviso, collo a mochila e aventúrome por camiños descoñesidos a dar a volta ao val do río da Proba coa axuda dun GPS. Baixar e despois subir para cruzar un río, tres aldeas e natureza sen camiños marcados.

Descubrín pronto que os mapas son pouco de fiar. Onde marcan camiños hai que cruzar por silveiras, xestas e toxos. Na baixada sorpréndenme carballos, castiñeiros e bideiros crecendo esbeltos como eucaliptos. Devesas empinadas con vacas perezosas no fondo do val mentres o camiño vai sendo inundado pola lama.
No outro lado do val as fragas son máis antigas e hai pistas doadas ata a aldea de Carracedo. Non había taberna nin bar así que sigo por camiños que se adentran máis nas frags.

Dende aquí a subida foi unha auténtica pelexa con trazados camiños abandoados. Os que tiveron a desgraza de non incluirse na rede de senderismo do segundo concello máis grande de España desaparecen sumerxidos nunha maraña impenetrable. Só me separa un kilómetro da aldea de O Padrón pero ningún metro é fácil. Enrédome entre xestas, piñeiros pequenos e silveiras que queren comerse o mundo.
Con media hora de rascazos, probas erradas e humidade levoume ese quilómetro para chegar á aldea cunha capela minúscula, unha fonte e un vello sorprendido. Recoméndame seguir por carretera pero eu, cabezón, sigo a confiar na miña intuición a pesar de que unha nube caprichosa mo quere impedir.
Efectivamente, o camiño final, de cen metros, non existe. Jabeo seguindo un regato e esquivo os últimos toxos para chegar xunto ás sorrintes compañeiras que, no camping, búrlanse do lío no que me metera.
Non vos enganedes, gocei de cada paso do camiño, encantoume perderme nas fragas e descubrir por min mesmo como e espléndida que é a Fonsagrada.
Para redondear o día démonos un enorme homenaxe cunha espléndida e tardía churrascada no restaurante do propio camping. Manola e Xosé tratáranos novamente coa netiños aos que cebar e mandar felizmente enchidos á cama.

Chegamos á Fonsagrada pola tarde pero os longos días de Maio permítennos sacar moito proveito do día.

A recomendación de Manolo, o do camping, é que visitemos a semieira (fervenza) de Vilagocende e a praia fluvial que hai a carón de Naraxa.
As indicacións lévanos a un camiño. Deixamos o coche e a exploración lévanos ata unha fraga húmida e escura que enche o fondo dun estreito canón tapando calquera posible entrada de luz. Uns poucos paseantes volven lentos e satisfeitos en sentido contrario. A val é moi fondo e vaise estreitando entre paredes pizarrentas. O río é interrompido por unha parede vertical duns 30 metros de altura formando a fervenza máis espectaculares que vin na miña vida. Tan alta como a do río Toxa, na Estrada, pero esta fervenza e máis caudalosa, ruidosa e cae sobre unha gran poza nunha fraga encantada. A humidade da auga que flota entre as vellas árbores fai que a temperatura baixe e o rebumbio semella deixar de tapalo todo cando levas un rato: parece o lugar máis pacífico do mundo.

Nun sitio así separámonos instintivamente disfrutándoo a soas: mollando os pés, sentindo a cara mollándose, tocando o musgo das árbores e probando a auga da fonte. O recuncho máxico transportounos no tempo e a longa viaxe en coche ata a Fonsagrada xa parecía quedar moitos días atrás.

A baixada ata a máis profunda aldea da Fonsagrada lévanos á praia da pena do inferno. Buscamos un chiringo, a onde só se pode chegar a través dunha ponte colgante. Unhas cervexas na mesa de pedra, a carón do río, e a Manuela amosándonos a desfeita da auga no cauce do río pola tormenta do día de reis.

Na volta á Fonsagrada coñecemos mellor o ambiente da noite do venres. Probamos pinchos e viños para facernos fortos nun pub, rexentado polo “camarón”, quen ía poñendo unha desquiciante sucesión de coplas, rock, salsa, tecno, flamenco, cumbia e sabediosquemáis. Xente orgullosa e amable falounos do seu impresionante pobo e de como pasalo ben, e dou fé de que aproveitamos os seus consellos.
Non hai necesidá de estenderse no acontesido durante a o copeteo nocturno.

Abandoamos Santiago atravesando as suaves montiños de prados e alcolitros que conducen pola sinuosa estrada ata Lugo: ancha, nova e doada. Só paramos nun alto, un enxendro arquitectónico, un enclave aberrante, en que, no medio de carballeira e montes, crecen en meses enormes bloques de edificios competindo en altura con árbores centenarias. É o Pedrouzo. Estes bloques hormigonados saúdan ao peregrino, e preceden a un polígono en construción e as pistas dun aeroporto: enxebre etapa final do camiño francés.

O turismo masificado enche os camiños e pistas galegos de aventureiros de pacotilla. Aos amigos dirán que foi unha proeza… unha repetida proeza ao alcance de calquer aplastasofás que non sabe sair da casa sen o cu pegado ao asento do cochaso co aire acondisionado botando xélidas bafaradas dos buracos do plástico do salpicadeiro. Inventarán a riqueza espiritual dun periplo perfectamente planificado e repetirán clichés sobre encontros frívolos e pasaxeiros de estranxeiros que non volverán ver.

Entre cheirumes de xurros e cairos ocasionais aparece de repente Lugo, que resulta enganosamente moderno dende a distancia, na entrada polo Sur. Sumerxímonos na semicidade despistados cruzando un par de rúas pequechas e, sorpresa, xa estamos dentro do murón (ou muralla). Un vello danos a primeira mostra da infinita amabilidade luguesa que nos habería sorprender en calquera recuncho nos próximos días. Indícanos un barucho onde comemos un menú do día barato e pouco sabroso. Os locais de dentro da muralla agachan as vistas a ese enorme tapón ao sol que fai que intramuros sexa un pozo frío e escuro.

Á tarde comezamos a rotondear polos arredores. Infinitas voltas a xardíns redondeados, en plazoletas cada vez máis grandes non conseguiron despistarnos do noso camiño ao nordés. A estrada cara á Fonsagrada aparece ancha e noviña. A viaxe por estradas belas e solitarias recorda aos anuncios de coches. Pero aquí comezan a aparecer salpicados detalles dos que non saben os anunciantes. Un hórreo cadrado ao estilo asturiano. Un carballo inmenso nun adro. Bidueiros no cauce dun regato. Vellos nun banco á soleira da casa. Un camiño empedrado que semella ter mil anos. Montes morados polas floreadas uces primaverais, chamadas ericas na maioría de Galicia. As mesmas xestas alumean co seu amarelo intenso a finais de abril. Costas suaves pero interminables debuxan montes que se misturan con neboeiros que se pegan ás ladeiras.

Os cumios son tan chans que case non se deixan ver, no final de interminables ladeiras de arbustos, piñeiros e abetos. Os vales profundos e sen luz relocen de verde claro e brillante das fragas coas follas novas da primavera. Esta terra non ten nada que envexar aos mesmísimos Ancares. Se aquí non abunda o castiñeiro, creo que hai máis variedade de climas, solos e vales.
Houbo vistas bonitas na viaxe pero a que segue aparecéndose imborrable é visión en aumento do pobo da Fonsagrada . No alto dun monte asómanse horrendos edificios desordenados e mal pintados que saúdan ao viaxeiro coa espectacular coroa dun enorme depósito de hormigón para a auga que, en forma de seta, elévase como a torre da igrexa.


Déixo 3 fotos da Seimeira de Vilagocende, na Fonsagrada.
De volta da Fonsagrada nunha pequena excursión de tres días só quería decirvos que agardedes un pouquiño e nos próximos días compartirei fotos e impresións desta maravillosa terra.
Por agora só unha anotación. Non puiden levar a bici pero percorrín a pé algunhas zonas que serán auténticos paraísos para a btt.
En particular adxunto enlace a unha ruta do wikiloc, e non hei morrer sen facela.
É dura, xa que as subidas contan cun chan pizarrento que aumenta a dificultade e o reto pero….. a parte baixa percorre o canón do río Navia e comezo do encoro de Salime. Xúntanse montañas espectaculares tipo Ancares, canóns tipo Sil, bosque de ribeira das Fragas do Eume, bosque mediterráneo Ourensá, aldeas perdidas do Courel.
Por certo, eu creo que faría a ruta ao revés de como está indicada, con baño final na incrible fervenza e e poza de Vilagocende.
A ruta non ten grandes dificultades técnicas pero creo que ben merece unha quedada popular. E se a estancia é no camping da Fonsagrada, tamén contaredes coa familiar acollida de Xosé e Manuela, e mesmo un avituallamento na praia fluvial da Pena do Inferno, onde teñen un chiringo e colle de camiño.
A ruta foi colgada no wikiloc por Santiso, eu fixen algúns trozos a pé nestes días e creo que o lugar merece a pena. Son 49 km de gran dureza e inigualable beleza.

Pincha aquí para ver o enlace orixinal colgado por Santiso no wikiloc e poderás descargalo para gps

Tamén podes velo directamente no mapa.
enlace ao mapa