Seica a o Morrazo estivo ateigada de castiñeiros ata que no século pasado, a tinta, levounos todos por diante. Só a plantación de exemplares híbridos, medio xaponeses, disque os protexe nas zonas máis baixas, libres de xiadas. A enfermidade prudúcea un fungo, igual ca noutras doenzas de vexetais que levaron moita fame polo mundo, boa parte delas pódense combater tamén con fungos.

Un vello no Courel contoume que as vermellas son as mellores, sobre todo para asar pero que as brancas secan mellor e así duran todo o ano. As presas sempre se botaron aos porcos pero como son máis grandes e bonitas, son as que máis se venden nas froiterías. Recórdame o triunfo da pera conferencia, que se conserva mellor que a limonera, da que me enchía de pequeno, embriagado pola súa dozura apañándoa da árbore que presidía o eido de meus avós, en Gruncheiras.

Non é unha excepción, a maioría da comida que mercamos é a dos porcos. Cultívanse híbridos resultantes de manipulacións xenéticas que dan froitos regulares e doados de conservar, perfectos se importa só a cantidade, non a calidade. Os resultados son froitos grandes e desaboridos, sen marcas nin deformidades, tan homoxéneas que semellas saídas dunha fábrica.

É tradición comer castañas con ese viño ácedo, case non fermentado na festa que se fai arredor da igrexa máis antiga no Morrazo, o San Martiño. O porco é tamén estrela desta troula desmedida. Chega xente de toda a comarca. Mantense a tradición de que o momento máis grande é a mediodía, que en poucas romarías máis se conserva no Morrazo. Recordo que comer á rastrela, cargando con olas e fontes durante kilómetros era o máis grande da Festa de Hermelo, ese sí, o emprazamento máis antergo dunha igrexa cristiana no Morrazo. O plan era comer tumbado no monte, baixo os carballos, e rodeado de xente cantarina e trouleira.

moana-iniciaUnha foto dun furancho, do Faro de Vigo. en primeiro plano unha clase práctica de agharre de tasa de viño.

Agora esas carballeiras están cheas de silvas, as de San Martiño deberon desaparecer, aínda que alí non ía de pequeno. Dame a sensación de que antes a xente bebía para aproveitar o momento, envalentonarse, enbravecerse e arreglar os problemas e os negocios nas poucas horas que duraba a festa, a berros, a hostias ou polas malas.

Seica neste último San Martiño apareceron inspectores de sanidade polos furanchos. Nalgún deles largáronos a castañazos do local, non me sorprende que usasen castañas, seguramente eran das compradas, das presas, que coa comida non se xoga, perfectas para os porcos. Andaban camareiros a escapar correndo polas veighas, e os inspectores dirían na oficina ao día seguinte: “unos salvajes, que gente tan incivilizada!”. Nos furanchos non hai contratos, hai palabra, e vanche pagar ben se a cousa vai como ten que ir e non eres un lacazán. Serán tres días de choio esgotador, o tipo de traballo do que os inspectores quixeron fuxir cando prepararon a oposición. Igual o ano próximo veñen de sanidade, e determinan que todo isto é insalobre, non sei como a xente segue viva, celebrándose tal salvaxada dende o século XII. Terán que ir á asesoría para ter os papeles en regra, pagar un mensaxeiro, os dereitos de formación (para que os sindicatos a organicen), a seguridade social e o salario dos políticos que presiden a misa solemne.

1450352_10202558037054885_864763428_nQueimada en San Martiño

Iso trouxo a modernidade a San Martiño, castañas presas, vagos que se creen moi listos, e asesorías para sacarche os cartos. Seica é vo para a economía, que se moven máis sectores, máis interrelación e máis comunicación. Se houbese menos parásitos vivindo dos que realmente producen, ighual viviríamos mellor traballando un pouquiño menos.

Este venres, como de costume, o tempo ameazaba con rebelarse pero, como sempre, a noite trouxo a calma e temperatura ideal para pedalear.
Xuntámonos cinco dos clásicos das nocturnas. Tamén chegou de Moaña Raiñas39, atraído polos rumores de rutas suaves nocturnas con toque gastronómico e cata controlada. E tamén trouxeron engañado de Vigo a Alberto, prometéndolle un paseíño relaxado para facer un pouco de fame ata a taberna.

Tuchis parece inofensivo con ese falar tranquilo, rodar regular e controlado, pelo blanco e propoñendo animaladas como se falase de dar unha volta polo carril bici.
Saímos cara San Roque e Monte Carrasco quentando motores. Dende o colexio subimos pola parte de atrás. Así as vistas de Aldán xa case a escuras animáronnos na pedregosa subida . Teríamos que saír algún día máis cedo e así deslumbrarnos coa espectacular posta de Sol sobre Ons e a ría de Aldán desta ruta. A mente manda máis que o corpo nas subidas, nótase ben ao subir eses tramos técnicos e duros con máis decisión e confianza que de día, sen entrar con medo nos tramos máis complicados.

Baixamos cara o outro lado e aquí Tuchis decidiu meterse pola parte mala da pista, acabando nunha voltereta, que non fixo que lle volvese o sentido. Dende San Cosme seguimos a pista ata a subida a Hermelo. Non collemos a pista clásica senón uns metros antes, por unha sucesión de camiños técnicos, duros e sucios coa disculpa de acortar: para min os mellores. Alberto xa empezou a velo nejro e aínda non sabía da rampa da pista de Hermelo, a máis dura, a máis difícil, a que pon o corazón a tope e o equilibrio a proba. Aquí presumo eu de que cun pouco de sorte, confianza e unha cuberta nova, subina do tirón.
Non paramos na Cruz por medo a quedar sen comida e fixemos ben. A taberna de arriba estaba pechada pero con luz. Asomámonos con cara de pena e apareceu o chaval invitándonos a pasar e gosar do avituallamento. Repetimos menú con Xarrete e Xamón asado, viño e cervexa, postre e chupitos: con estes régimenes acadaremos á eterna xuventude de corpo e espíritu que nos amosan cada día e cada noite os veteranos.

Saímos animados, envalentonados, sentíndonos indestrutibles e poderosos pero nas rampas que quedaban non se subía con soltura e subíase a comida á boca. Chegamos ó Paralaia e Tuchis propuxo facer historia, ser os primeiros en baixar o Bimbón de noite. Eu non coñecía o Bimbón, esa larguísima trialera de cu-pa-tras con retos en forma rejos, raíces, pedras, laxes, paus, curvas e bikers zapateados.
Xosé amosounos que o de Tuchis non era casulidá, os de Tirán buscan pedras para campanear e baixar a rebolos. Volvín a ver en primeiro plano o voo coa única consecuencia dunha luz extraviada e parón para reparar. Disfrutamos ou sufrimos o resto do Bimbón, para algún foi todo un re-descubrimento.

Tras o subidón (de adrenalina) xa tiramos por San Martiño e os Remedios. Non lle perdonamos nin o río dende A Rúa para acabar coa entrada triunfal no Ambigú. Cubatita e todos pa casa, bueno case todos. Eu marchei ás 4…. para ducharme e volver a saír. E diredes, que fai este individuo escribindo a estas horas? O Bimbón deixoume sen pastillas de freno e claro…. houbo visita a Diego, que o domingo hai que estar para dalo todo outra ves.

Este venres 6 de Maio, sen a luz tene e romántica da lúa, sairemos de Cangas ás 21.30 para unha nova convocatoria de marcha nocturna.

Subidas duras no lusco e fusco, papatoria nas tabernas ou furanchos de terras de Hermelo e descensos por camiños coñecidos seguirán a distinguir esta cita, que seguiremos facendo dúas veces ao mes mentres o tempo acompañe.

Para as baixadas escuras e traizoeiras, unha oración que nos protexa.
Hermelo nuestro que estás en el cielo
santificada sea tu taberna
venga a nosotros tu vino;
hágase tu camino tanto por pista como sendero
Danos hoy nuestro pan de cada día; (e aljo máis se pode ser)
perdona nuestras mañanas de domingo,
como también nosotros perdonamos a los que van por carretera;
no nos dejes caer en el socavón, y líbranos del can

amén

O viernes, festividade dos Dolores, os cofrades da orde da santísima trialera furada procederon á tradicional procesión do ruido.
As velas non están permitidas no monte así que nos iluminamos artificialmente para celebrar a nosa devoción a Nosa Señora das Dúas Rodas.
Quince foron os integrantes da comitiva nazarena, nun grupo variado de valientes. De 8 a cuarentepico anos, dúas mulleres e algúns estrenándose como costaleros nocturnos.

Non é o noso primeiro periplo nocturno, pero seguimos tendo problemas técnicos en cada saída: xente de poucas luces, linternas que se caen, pilas que se agotan….
Saímos xa con noite pecha, esquivando polo centro aos espectadores desa outra procesión máis tradicional e urbana que se celebraba no centro de Cangas.

Subiuse pola ruta do memorial 2010 pero, tras a mítica rampa do 30%, seguimos pola pista en dirección a San Cosme, dándome posibilidade de ensinar un pequeno e divertido sendero case imperceptible polas sombras nunha zona húmida e tenebrosa de Coiro. Antes da capilla subimos á dereita, en dirección a Meiro.

En canto enganchamos a estrada de Hermelo, o destino deixou de estar xa nas nosas mans. Tratei de desviar á xente de volta cara o monte pero os meus esforzos foron baldíos, unha terrible forza conduciunos irremediablemente ás tabernas de Hermelo. A lúa exercía unha terrible influencia paranoide que nos obrigou a meternos urxentemente a cuberto nunha taberna.

Era moi tarde para a de María pero máis arriba (Bar a Cruz) non tiveron problemas por atendernos case á medianoite. Deuse paso ás deliciosas racións de carne, viño, chupitos….. e xa sabedes a onde conduce todo isto. Uns brindis polas nocturnas e pola bici, mentres se iba acumulando entusiasmo e valentía para as seguintes baixadas.

Subimos á cruz para volver á aldea nunha primeira baixada, despois ó Paralaia para pasar á parte máis electrizante da ruta. No tramo que baixa ata a zona encharcada, houbo un percance, unha caída sen importancia, de consecuencias máis morais que físicas.
As trialeras que van ata a catarata rozan o criminal para facer con nocturnidade pero chegamos máis ou menos enteiros ó río. Aínda non nos chegou de emocións que lle metemos unha trialera máis para acabar na Igrexa de Coiro.

Chegando a Cangas sobre as 3, pareceunos, esta vez sí, hora prudente para retirarnos evitando así comezar xa o fin de semana demasiado perxudicados como para levantar cabeza.
En resume: diversión, bici, exercicio, viño, boa comida, chupitos, monte e amigos. Para que despois digan que non sabemos divertirnos…

Acabamos algúns maravillados das temeridades nas tremendas baixadas e outros escandalizados confimando que: baixamos menos trialeras os domingos que esa noite. Pero, que carallo, se foi demasiado podían quedarse paseando velas por Cangas, jejeje.

As fotos son de pésima calidade. Sacadas co móbil porque o flash da cámara abandonounos fai tempo.

Aproveitando o primeiro amago de veraniño conseguín levantar o ánimo para enfrontarnos á oscuridade cabalgando nas nosas burras.
Soemos saír unha tropa moi numerosa, pero aquí son moi valientes pa escribir no foro ese, para vacilar pero… para saír á noite, todos como jaliñas temerosas do raposo, cacarexando dende detrás do valado pero espántanse acobardadas se aljén lles abrise a porta.
Para min foi unha nocturna memorable en todos os sentidos: pola asistencia, o recorrido, o papeo, e a sesión de recuperación.
Fomos chejando sobre as 9 ao lugar de encontro. Como sempre, admiramos mutuamente os sorprendentes inventos caseiros para montar os equipos de iluminación. O faro de Diego, os cornos de Calleja, o foco de coche que Kinhos, as poucas luces de Waly. Había un que meteu catro linternas no manillar, parecía un todoterreno. Finalmente fomos 10 os que arrancamos e, curiosamente, non quedou nadie atrás no camiño. Polo retraso inicial parecía que non tiñamos permiso para circular ata que fose noite pecha.

O caso é que apareceron nubes moi escuras alá polas zonas altas do Morrazo. A pesar de ir sin chubasqueiros, non nos acobardamos, como pasou cos que quedaron na casa. Subimos o Paralaia a ritmo alegre e disfrutamos das vistas que coñecedes, mesmo si vos quedastes na casa, envoltos na manta. A santa compaña ascendeu en peregrinación, máis ou menos agrupada na busca do santuario para ser bendecidos e bendecir os manxares da última cena.

A nós non nos fixo falta manta porque ao caír a noite parou o vento e atopámonos unha noite sorprendentemente calurosa, sudamos abundantemente e a ameaza de chuvia esvaeceuse como os lengüeros que non se atreveron a saír. Collemos o camiño que leva ao Xabarín a ritmo endiablado, atopando novas dificultades nun camiño que parecía coñecida como a palma da man. Pensamos no millo corvo e, sen querer, atopámonos de frente coa de María, non fomos alí a propósito. Foi o destino que nos susurraba entre as carballeiras sombrías, foi un trasno que aparecía entre as pedras dos valados, unha meiga hipnotizándoos entre os escuros cumios arborados. Pensamos en picar algo e puxéronnos de paso, dúas fuentazas de carne ao caldeiro e carne asada. Foi unha deliciosa e abundante cea. Non contei as xerras coas que recuperamos o malparado nivel de hematocrito e rematamos o traballo con chupitos de licor do negro cafeeeee, que me tumbas que me mataaaaaaas, licor do negro cafeeeee, fasme andar a catro pataaaaaas.
Saímos cheíños en dirección á cruz de Hermelo pa baixar a ritmo de locura pola pista. Apareceuse un anxo a protexernos, e así sobrevivímos a baixada a ese ritmo vertixinoso, aumentando o perigo por certo grao de intoxicación etílica.

Tras confundirnos co paisanaje de Hermelo, compartir bromas e burlas, amáis dunhas boas tasas de viño, informánonos de que non era o día adecuado para tomar aujardente nos muíños, xa fora a semana anterior.
Pero non nos chejou con isto e metémonos pola catarata (hai unha foto na que se ve a ajua do río) para baixar polas xestas. Aquí algún mesmo propuxo explorar un camiño que creía que era ciclable….. quizais foi a única mala idea da noite que non triunfou.

Seguimos o deslizándonos como pantasmas nocturnas polos montes de Coiro, creéndonos indestrutibles así que non renunciamos aos últimos tramos cortiños do descenso do Paralaia. A valentía ía in crescendo pero a única caída foi costa arriba, cando calleja se abalanzou con fiereza sobre o único pau que topamos en toda a noite.
Esta foto é de cando cruzábamos o río, por riba da Catarata de Coiro, toda unha experiencia.

A última trialera foi no Ambigú. Alí rehidratamos e refrescamos o corpo. A algún, na casa, seguro que lle puxeron mala cara cando chejou máis tarde das catro, e cheirando a algo máis que ao bravío propio do exercicio físico.